Ayr?mc?l?k her gün, “normal” say?lan dünyam?zda “normal” bir

Ayr?mc?l?k birçok alanda kar??m?za ç?kabiliyor. Kas?tl?
olarak yap?lan veya kas?tl? olarak yap?lmayan ayr?mc?l?k mevcut. Bu alanlar?n
içerisinde engellilere yönelik yap?lan ayr?mc?l?k da yer al?yor. Engellilerin
kendileri için uygun bir ya?am ortam? sa?lanmad??? veya bu çal??malar?n s?n?rl?
olmas?ndan dolay? sakat bireyler, bizim “normal” sayd???m?z ortamlarda
zorluklar ya?ayabiliyorlar. Bunlardan bir kaç?na örnek vermek gerekirse, rampa
olmamas? nedeniyle merdivenleri ç?kamamalar?, toplu ta??mada özellikle
otobüslerin sakat bireylere yönelik düzenlemelerin yap?lmas? nedeniyle in  ve binme eylemlerinin zorla?mas?, görme
engellilerin yürümesi için yap?lan kabartmal? yollar?n her yerde olmamas? gibi
nedenlerle engelli bireyler her gün, “normal” say?lan dünyam?zda “normal” bir
hayat süremiyorlar.

Özellikle, engellilerin   üzerinde
basma kal?plar fazlas?yla hakim. Sakat, ac?nacak halde, narin, bunlara ek
toplumda genel olarak duygusal olarak bir ac?ma, merhamet gösterme gibi hala
hakim olan basmakal?p dü?ünceler mevcut. Bu tür dü?ünceler, bilgi eksikli?i ve
ileti?imsizlikten dolay? engellilerin istihdama kat?lmas? da büyük ölçüde
engellenmi? oluyor. Her ne kadar 4857 say?l? ?? Kanunu ile engelli bireylere i?
imkan?n?n önü aç?lsa da 2008 y?l?nda i? ba?vurular?nda geçerek çal??ma hakk?
kazanan sadece %21.71 (Akbulut). ?? imkanlar?n?n
yan? s?ra, Türkiye vatanda?lar? engelli bireyle kom?u olmak istemiyor. Hürriyet
Kelebek’te yer alan yaz?ya göre (Hürriyet Haber, 2012), Türkiye’de engelli
kom?u istenmiyor. Haberin detaylar?nda bu ara?t?rman?n Sabanc? Vakf? taraf?nca
desteklendi?ini belirterek, Türkiye’nin genel demografik yap?s?n? yans?tacak
?ekilde yap?lan anketli ara?t?rmada, halk?n %70’i engelli bir bireyle kom?u
olmak istemiyor, %57’si ise engelli bireylerin farkl? okullarda e?itim görmesi
gerekti?ini belirtmi?. Bunun yan? s?ra %80’lik bir k?s?m ise engelli bireylerin
toplumdan soyutlanmas? gerekti?ini vurgulam??.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Soyutlama, eski zamanlarda sakatl?k modellerini
belirlemek için kullan?lan T?bbi modelle benzerlik göstermektedir. (Yard?mc?) T?bbi model,
sakatl??? t?bbi olarak görür ancak bunu yaparken “normal” kavram?n? olu?turur,
bunu baz alarak tan? ve te?his konulurdu. Sakat bireylerin Nazi döneminde
oldu?u gibi tecrit alt?na al?narak toplumdan uzakla?mas? sa?land?. Toplumdan
uzakla?t?rma yani evde kalmalar?n? sa?lama, ciddi bir ayr?mc?l?k örne?idir.

Bunu sosyal bask?nl?k kuram? ile incelemek daha verimli olacakt?r. Sosyal
bask?nl?k kuram?, hiyerar?ik grup ili?kilerinin anlamland?rmak amac?yla
1990’larda ortaya ç?km??t?r (Göregenli). Bu kurama göre, bir
veya birkaç grup bask?n konumdad?r ve bu konumlar?n? korumak amac?yla me?rula?t?r?c?
ideolojileri kullan?rlar. Burada örnek verilmesi gereken “sa?lamc?l?k” olarak
bilinen me?rula?t?r?c? ideolojidir. Sa?lamc?l?k, sa?lam olan?n iyi ve verimli
oldu?unu savunan bir ideolojidir. Hepsini birle?tirecek olursak; bask?n grup
burada sa?lam olanlar, madun grup ise engelli bireyler. Bask?n grup, “normal”
olarak tan?mlad???m?z dünyay? kendi sa?lamc? ideolojilerine göre düzenledikleri
ve sadece sa?lam bir bireyin engellere tak?lmadan gündelik hayatlar?n?
rahatl?kla sürdürebiliyorlar. Böyle bir ortam?n olu?mas?, engellileri d??ar?
ç?kmama, evde çal??ma gibi zorunluluklara itiyor. Bu da sa?lam grubun çevresel
?artlarda ve sosyal durumlarda ezici bir üstünlük, bask?nl?k sa?lamalar?na
yar?yor.

Engelli bireyleri kom?u istememe haberine sosyal kimlik
kuram?n? da dahil etmek mümkündür. Kurama göre; insan do?as?nda gruplama ve o
gruba kendini ait hissetme duygusu vard?r (Madran). Bu nedenle
benimsenen gurubun iyi yanlar?n? yüceltirken, kendi grubunun en iyi
özellikleriyle di?er grubun en kötü özellikleriyle kar??la?t?r?r. Bundan yola
ç?k?lacak olursa sa?lam grup kendini fiziksel aktivitedeki ba?ar?s? ve birine
ihtiyaç olmadan i?lerini görebildiklerini, engelli bireylerle
kar??la?t?rmaktad?r. Bu nedenle kom?u olarak engelli bir birey istememelerinin
nedenleri aras?nda ona bakacak, ilgilenecek gibi bir dü?ünce olabilir. Engelli
bireye yard?m etmesi, bulundu?u gurupta a?a?? görünme, bir tür güç kayb?na
neden olabilece?i için de kom?u olarak istenmiyor olabilir.

Ayr?mc?l???n azalt?lmas? veya fark?nda olunmas?n?
sa?lamak ad?na hatta mümkün oldukça azalt?lmas?na yard?mda bulunacak yollar
mevcut. Bunlar? birden fazla alanla etkin k?larak önüne geçilebilir. Örne?in;
yasal düzenlemeler, medya ve dilin büyük oranda yeniden düzenlenmesi, toplumsal
temas. Ayr?mc?l???n yasalarla azalt?lmaya çal??mas? veya peki?tirmek için
kullan?ld??? gözlemlenmi?tir. 2510 say?l? ?skan kanunun ç?kar?lmas? ve daha
sonras?nda kald?r?lmas?yla ayr?mc?l???n peki?tirildi?inden söz edebiliriz.

Yasayla birlikte vatan hainleri, casuslar, Çingeneler gibi gruplar?n
vatanda?l?k alamamalar? söz konusuydu (Göregenli,
Önyarg? ve Ayr?mc?l??? Azaltmak). Böylelikle vatanda?
olamayan grubun vatanda? olanlar aras?nda bir ayr?mc?l??? ortaya ç?kabilece?ini
söyleyebiliriz. Bu nedenle devletin bu tür olaylar? destekleyerek ayr?mc?l???n
azalmad? sa?lanabilir. Bir di?er alan ise medyada ve dilde yap?lacak
de?i?ikliklerdir. Medya alan?nda örnek vermek gerekirse; Amerika Birle?ik
Devletleri’nde kurulan ve büyük bir kullan?c? kitlesi olan teknoloji devi
Apple’?n sakat bireyler için haz?rlad??? bir video serisi mevcut.

Apple, sakat bireyler için ç?kard??? “Accessibility” yani
ula??labilirlik, ç?kard??? bütün elektronik araçlarda kullan?labiliyor. Bunu
göstermek için kendileri ” …için tasarland?” serisi Youtube üzerinden
eri?ilebiliyor. (Link)
Burada örnek göstermek istedi?im, Sady için yap?lan video. (Link)
Videonun ba?lar?nda Sandy oldu?unu dü?ündü?ümüz ki?inin tekerlekli sandalyede
ve zihinsel bir sakatl???n?n oldu?unu gösteriyorlar, daha sonra Sandy güne
ba?larken yak?n? olarak gördü?ü birinden yard?m alarak güne haz?rlan?yor. Daha
sonra bilgisayar kar??nda oldu?u ve bir metin üzerinde çal??t??? gösterilmi?.

Bunlar?n ard?ndan kamera ve hikaye çizgisi, di?er sakat bireylerin hayatlar?n?
gösteriyor. Görme engelli birinin çocu?unun foto?raf?n? çekerken, sa??r birinin
görüntülü görü?me yapt???, ortopedik engelli bir sporcunun kendini biraz daha
zorlad???n?, bu gösterilen resimler, hikayeler ula??labilirlik özelli?i ve
cihazlardaki baz? farkl? de?i?ikliklerle sakat bireylerin “normal” olan dünyaya
hiçbir sorunlar? yokmu? gibi sevdikleri ve yapmak istedikleri eylemleri
“normal” olarak yapmalar?n? sa?lad??? gösterilmi?. Daha do?rusu hayatlar?nda
bir engel olmadan, hayallerini gerçekle?tirmek ve yapmak istedikleri eylemleri
yapabilmeleri sa?lanm??. Kendileri böyle bir projeyi Youtube sayfalar?nda
payla?arak etkile?imi daha da artt?rm??, böylelikle engelli bireyle destek
oldu?unu göstermi?tir.

Di?er bir mücadele yöntemi dilin geli?tirilmesi. Baz?
basmakal?p cümlelerin ve kelimelerin dilden mümkün oldu?unca uzakla?t?r?lmas?
yerine gelen kelimelerin ise ayr?mc?l??? peki?tirmeyecek ?ekilde olmas?,
ayr?mc?l??? azaltabilir. Kelimeler ayn? zamanda ideolojileri de peki?tirir.

Yap?lan haberler, ara?t?rmalar amaçlar? her ne kadar ayr?mc?l?k kar??t? olsa da
kullan?lan ve seçilen kelimeler içeri?i etkiledikleri için amac?n önüne
geçebilir. Örne?in bir engelli bireye yap?lan bir davran??? konu alan bir haberde,
engelli bireyi ac?nas?, yard?ma muhtaç olarak tan?mlayarak engelli bireylerin
temsilini yanl?? yapm?? olur.

Engellilere yönelik yap?lan ayr?mc?l???n örne?i ve bunun
üstüne ayr?mc?l??? anlama ve aç?klamada yard?mc? olarak kullanabilece?imiz
kuramlarla ayr?mc?l??? bir örnek üzerinden anlat?ld?. Daha sonras?nda
yap?labilecek veya az?lmas?n? sa?layacak önlemlerden ve çözüm yollar?n?n
örnekleri verildi. Bu örnekler do?rultusunda, yap?lan haberlerin amac? ne
olursa olsun dillerinin ve engelli bireylerin temsillerinin do?ru yap?lmas? ayr?mc?l???
azaltmada yard?mc? olabilir.

x

Hi!
I'm Isaac!

Would you like to get a custom essay? How about receiving a customized one?

Check it out